Bądźcie naśladowcami moimi, tak jak ja jestem naśladowcą Chrystusa. (1 Kor 11,1)
We wtorek 1 kwietnia po Mszy św. w kaplicy lotniska Chopina rozpoczęliśmy kolejną, wspólną wędrówkę śladami św. Pawła Apostoła oraz kościołów Apokalipsy św. Jana. Azja Mniejsza zwana również Anatolią, która obejmuje większość współczesnej Turcji stała się celem naszej podróży i podobnie jak Paweł, Barnaba i Jan Marek odkrywaliśmy miejsca mające swoje źródło w Piśmie Świętym, To tam prowadzili działalność misyjną, do tamtejszych wspólnot św. Paweł skierował swoje listy a Jan Ewangelista do siedmiu Kościołów Apokalipsy z Księgi Objawienia. Po przylocie do Stambułu i krótkim pobycie na terenie tamtejszego lotniska zajęliśmy miejsca w kolejnym samolocie tureckich linii by ostatecznie dotrzeć do wyjątkowego punktu na mapie naszej podróży do Tarsu, gdzie po
zakwaterowaniu i posileniu się iście królewską kolacją udaliśmy się na spoczynek.
2 kwietnia środa – Tars, Lystra, Ikonium (Konya)
Tars (Tarsus) w okresie hellenistycznym i rzymskim był ważnym centrum edukacji i kultury oraz ośrodkiem handlowym. To tutaj urodził się i spędził pierwsze lata swojego życia św. Paweł, syn faryzeusza z rodu Beniamina. Po Mszy w kościele św. Pawła mogliśmy zobaczyć studnię Apostoła, z której być może czerpał wodę oraz ruiny starożytnego miasta. Następnie odwiedziliśmy antyczne miasto Ikonium (Konya), w którym św. Paweł głosił Ewangelię oraz Lystrę starożytne miasto wykute w skałach datowane na około II w p.n.e.
3 kwietnia czwartek – Laodycea, Yalvac (Antiochia Pizydyjska), Pamukkale, Hierapolis
Po śniadaniu wyruszyliśmy w drogę przez góry Taurus. Po porannej Mszy w kościele św. Pawła, wybudowanym w miejscu dawnej synagogi udaliśmy się do Laodycei miasta frygijskiego nad rzeką Likos i jednego z 7 Kościołów Apokalipsy. Do czasów współczesnych przetrwały pozostałości tego bogatego miasta słynącego z przemysłu tekstylnego i medycznego. Mogliśmy podziwiać amfiteatr rzymski i wysłuchać Listu św. Jana, w którym wybrzmiewa krytyka za „letniość” w wierze i postrzeganie rzeczywistości głównie poprzez dobra materialne, polegając na bogactwie zamiast na Bogu. Następnie zwiedziliśmy starożytne ruiny miasta Hierapolis założonego w II w p.n.e. przez króla Pergamonu Eumenesa II a także Martyrium św. Filipa zbudowane na przełomie IV i V wieku w miejscu jego męczeńskiej śmierci. Kolejnym punktem naszej wędrówki było Pamukkale z błękitno białymi tarasami utworzonymi przez naturę z wapiennych osadów. Przepiękne półkoliste baseny z ciepłą termalną wodą były wielką atrakcją.
4 kwietnia piątek – Filadelfia, Sardes, Tiatyra
Wraz ze wschodem słońca część z nas udała się na lot balonem. Widoki nad Pamukkale zapierały dech by pozostać na zawsze w naszej pamięci. Po śniadaniu wybraliśmy się do biblijnej Filadelfii (dzisiejsze Alasehir) gdzie mogliśmy zobaczyć pozostałości kościoła św. Jana, budowlę bizantyjską z VI w n.e. W Liście do Kościoła w Filadelfii, Jezus chwali wspólnotę za wierność i obiecuje zachować ją przed czasem próby. Pomimo licznych trzęsień ziemi tamtejsi chrześcijanie trwali radząc sobie z trudnościami. Kolejny punkt na mapie to Sardes, starożytna stolica królestwa Lidii z historią sięgającą 3000 lat. Na terenie pogańskiej świątyni Artemidy, gdzie w pierwszych wiekach chrześcijanie mogli wyznawać swoją wiarę powstała bazylika chrześcijańska. W tym historycznym i wyjątkowo pięknym miejscu uczestniczyliśmy we Mszy. W Apokalipsie św. Jana Sardes zostało skrytykowane za brak prawdziwej wierności. To wyjątkowe miejsce i czas rekolekcji wielkopostnych sprzyjały wysłuchaniu fragmentów Homilii Paschalnej Melitona. Obiecaliśmy sobie wrócić do tego pięknego wczesnochrześcijańskiego utworu autorstwa biskupa Melitona z Sardes. W dalszej części dnia zobaczyliśmy pozostałości dużej synagogi Havra, Dziedziniec Marmurowy, Gimnazjon przeznaczony do ćwiczeń fizycznych a także kompleks budowli łaźniowych. Kolejnym odwiedzonym miejscem była Tiatyra (obecnie Akhisar), miasto Lidii, uczennicy św. Pawła. Do tego miejsca św. Jan również skierował list, w którym wspólnota została poddana krytyce za uleganie fałszywej prorokini Jezabel, za nieczystość i bałwochwalstwo.
5 kwietnia sobota – Pergamon, Smyrna (Izmir), Meryemana
Starożytny Pergamon przywitał nas słońcem. Zwiedziliśmy rozległy kompleks archeologiczny Asklepion, który największą sławę zyskał w II w n.e. w czasach rzymskich. Do czasów współczesnych zachowały się pozostałości po teatrze, starożytny plac i uliczki, wszystko to niegdyś było miejscem świątynnym i jednocześnie medycznym, współczesnym uzdrowiskiem. Na tamtych terenach żyła bogata wspólnota pogańska jak również chrześcijanie. Do Kościoła w Pergamonie i Smyrnie (dzisiejszy Izmir) św. Jan w Apokalipsie skierował kolejne listy. O ile wspólnotę w Pergamonie Jezus gani za wyznawanie pogańskich religii, porównując to miejsce do „tronu szatana” i wzywa do nawrócenia, o tyle Smyrna otrzymała same pochwały, tamtejsi chrześcijanie byli prześladowani i żyli w ucisku oraz ubóstwie. Kolejnym ważnym i wyjątkowym dla duchowości miejscem na trasie naszej pielgrzymki było Wzgórze Słowików usytuowane niedaleko Efezu, gdzie uczestniczyliśmy we Mszy a następnie w ciszy i skupieniu mogliśmy oddać się modlitwie w Sanktuarium Domu Matki Bożej, miejscu gdzie ostatnie lata swojego życia spędziła Maryja wraz ze św. Janem Apostołem. Nieopodal znajduje się cudowne źródło wody oraz ściana życzeń, gdzie odwiedzający zostawiają swoje prośby spisane na kartkach papieru.
6 kwietnia niedziela – Selcuk, Efez, Milet, Kusadasi
Tego słonecznego dnia dość wczesną porą kiedy nie było jeszcze zbyt wielu turystów, wybraliśmy się na Mszę a następnie do Bazyliki i grobu św. Jana Ewangelisty w Selcuk nieopodal Efezu. Świątynia ta została wzniesiona w VI wieku przez cesarza Justyniana na wzgórzu Ayasoluk, a do jej budowy wykorzystano między innymi materiały ze zburzonej wcześniej świątyni Artemidy. Wg tradycji to tam św. Jan napisał Ewangelię. Zanim doszło do najazdu Turków seldżuckich i inwazji mongolskiego wodza Tamerlana w 1402 roku bazylika została przekształcona w meczet a następnie zamieniona w gruzy. I wreszcie Efez, antyczne jońskie miasto, którego początki datowane są na ok. IX w p.n.e. Będąc tam można było poczuć iż w czasach swojej świetności było wielkim centrum handlowym. To tutaj przez ponad dwa lata św. Paweł mówił o królestwie Bożym umacniając wspólnotę chrześcijańską. Do niej skierował w późniejszym czasie List do Efezjan. Swoim nauczaniem wzbudzał niepokoje wśród tamtejszych rzemieślników obawiających się o swoje dochody ze sprzedaży srebrnych figurek Artemidy. Wielu nawróciło się a ci którzy zajmowali się magią palili wobec zgromadzonych swe księgi.
Drogą Kuretów dotarliśmy do majestatycznej fasady Biblioteki Celsusa starożytnej rzymskiej budowli, która została zamówiona w 110 w n.e. przez konsula cesarstwa rzymskiego Tyberiusza Juliusza Akwilę Polemaeana jako pomnik nagrobny dla jego ojca. Na każdym kroku wyczuwało się historię zamkniętą w kamieniach. Droga Arkadyjska, Wielki Teatr mogący pomieścić 24 tys. widzów, Agora gdzie przemawiał św. Paweł, Łuk Hadriana, monumentalne świątynie z posągami i płaskorzeźbami to jedne z wielu przykładów pereł architektury starożytnej. Także tutaj św. Jan kieruje List do Kościoła w Efezie i jej znaczącej wspólnoty – Jezus upomina w nim za utratę pierwszej miłości a jednocześnie chwali za wytrwałość. Ostatnim miejscem, które odwiedziliśmy tego dnia był Milet, jedno z ważniejszych miast regionu. Jego historia zaczęła się w II tysiącleciu p.n.e. a czas rozkwitu przypadł na VII i VI wiek p.n.e. Stąd wywodzi się słynna w starożytności szkoła filozofów jońskich, jest miejscem narodzin matematyka Talesa.
7 kwietnia poniedziałek – Nicea (Iznik), Polonezkoy, Stambuł
Nicea, obecnie Iznik to miejsce ważne w historii Kościoła. W 325 roku cesarz Konstantyn I Wielki zwołał I Sobór – zgromadzenie biskupów chrześcijańskich Cesarstwa Rzymskiego. Potępiono wówczas arianizm, doktrynę teologiczną Ariusza odrzucającą dogmat
Trójcy Świętej oraz sformułowano nicejskie wyznanie wiary. W miejscu tym zachowała się pod wodą bazylika zbudowana w IV w n.e. na cześć św. Neofita, która podczas trzęsienia ziemi w 740 roku została zalana przez wody jeziora. W 2014 roku naukowcy doszli do wniosku, iż z dużym prawdopodobieństwem odbył się tam I Sobór. Po wspólnym wyznaniu wiary pojechaliśmy na Mszę do polskiej wsi Polonezkoy, znanej również pod nazwą Adampol. W XIX wieku polscy uchodźcy postanowili schronić się tam, pielęgnując polskie tradycje, nie tracąc jednocześnie nadziei na powrót do ojczyzny. Obecnie stanowią niewielkiprocent tamtejszej społeczności. Po dniu pełnym wrażeń wróciliśmy do hotelu w Stambule.
8 kwietnia wtorek – Stambuł
Dzień zaczęliśmy od Mszy w przepięknej Bazylice św. Antoniego z Padwy. Czekały na nas fascynujące zabytki Stambułu takie jak Haga Sophia i Błękitny Meczet. W planach była również wizyta na tureckich bazarach, ich gwar, kolory i egzotyczne zapachy miały
pozostać z nami na długo. Na początku udaliśmy się do Haga Sophia, pierwszego kościoła chrześcijańskiego Wschodu. To arcydzieło sztuki bizantyjskiej z VI wieku, uznawane jest za największą świątynię na świecie. Jej nazwa pochodzi z greki i oznacza „Świętą
Mądrość” lub „Mądrość Bożą”. Powstała jako kościół, następnie przekształcona w meczet, muzeum i od 2020 roku ponownie w meczet. Przez wieki była symbolem potęgi Cesarstwa Bizantyjskiego i Imperium Osmańskiego. Zieleń i złoto, ciepłe światło muzułmańskich żyrandoli, marmurowe kolumny, mozaiki bizantyjskie i elementy islamskie, wszystko to świadczy o kunszcie artystów i jest symbolem kultur Wschodu i Zachodu, pomnikiem historii. Błękitny Meczet zawdzięcza swoją nazwę ponad 20 tysiącom błękitnych ceramicznych płytek z Izniku. Meczet Sułtana Ahmeda wzniesiono w 1609 roku w stylu osmańskim, łączy on elementy architektury bizantyjskiej i islamskiej. Posiada sześć minaretów zamiast czterech jak stanowi kanon islamskiej architektury. Miał przyćmić swoim pięknem meczet siedziby sułtanów Hagia Sophia i pokazać wielkość Imperium Osmańskiego. Niezapomniane wrażenia pozostawił rejs statkiem po Bosforze oraz wizyta na lokalnym bazarze.
9 kwietnia środa – Stambuł
Ostatni dzień naszego pielgrzymowania po Turcji rozpoczęliśmy Mszą w przestrzeni hotelowej, gdzie wiele młodych par rozpoczyna nową drogę życia. My kończyliśmy kolejny etap na drodze duchowego rozwoju, dziękując i zawierzając się Bogu.
Przed wylotem udaliśmy się do Pałacu Topkapi, rezydencji sułtanów zbudowanej w XV wieku. Od 1924 roku pałac stanowi muzeum, w którym można zobaczyć m .in. relikwie proroka Mahometa, płaszcz, miecze, pieczęcie i wiele innych. Kompleks zbudowano na cyplu Sarayburnu, z którego można podziwiać cieśninę Bosfor, Złoty Róg i Morze Marmara. Był domem sułtana i centrum politycznym, siedzibą rządu. Biblioteki, szkoły, meczety, ogrody, dormitoria dla służby i harem, rozmach na przestrzeni 70 ha. Miejsce to stanowi dorobek kulturowy Imperium Osmańskiego, bogactwo kultury, historii i architektury.
Pobyt w Turcji, w miejscach gdzie rodziło się chrześcijaństwo pozwolił nam poznać, dotknąć i wreszcie połączyć wszystko co wielokrotnie rozważaliśmy. Podążanie śladami św. Pawła Apostoła i św. Jana Ewangelisty wpłynęło na pogłębienie naszej wiary w Boga i drugiego człowieka. Tak wiele namacalnych śladów przeszłości, korzenie naszej wiary na każdym kroku uświadamiały łączność z tym co teraz, z naszymi osobistymi doświadczeniami, nasząrelacją z Bogiem. Czujemy, że jesteśmy częścią historii,
uczymy się bycia świadkami Ewangelii, mając nadzieję na podążanie tą drogą by swoim życiem świadczyć o Chrystusie.
„Panie, umocnij nas, byśmy w naszej codzienności nieśli światło Twojej miłości i żyli Ewangelią tak, jak nauczał jej św. Paweł.”
1 kwietnia (Ewangelia J 5, 1-16) Uzdrowienie paralityka w sadzawce Betesda.
2 kwietnia (Ewangelia J 5, 17-30) Syn Boży ożywia tych, których chce.
3 kwietnia (Ewangelia J 5, 31-47) Gdybyście wierzyli Mojżeszowi, to i Mnie wierzylibyście.
4 kwietnia (Ewangelia J 7, 1-2.10.25-30) Przeciwnicy zamierzają pojmać Jezusa, lecz godzina Jego jeszcze nie nadeszła.
5 kwietnia (Ewangelia J 7, 40-53) Spory około osoby Jezusa.
6 kwietnia (Ewangelia J 8, 1-11) Od tej chwili już nie grzesz.
7 kwietnia (Ewangelia J 8, 12-20) Sąd Chrystusa jest prawdziwy
8 kwietnia (Ewangelia J 8, 21-30) Gdy wywyższycie Syna Człowieczego, poznacie, że Ja Jestem.
9 kwietnia (Ewangelia J 8, 31-42) Prawdziwe wyzwolenie przez Chrystusa.